Oorlog herdenken is oorlog voorkomen

Admiraal Sir Bertram Home Ramsay

Admiraal Sir Bertram Home Ramsay was een van de belangrijkste Britse marineofficieren van de Tweede Wereldoorlog. Tijdens de Eerste Wereldoorlog diende hij bij de Dover Patrol, waar hij ervaring opdeed met complexe kustoperaties en anti-duikboot oorlogsvoering. In 1938 was hij van plan met pensioen te gaan maar hij bleef uiteindelijk in de marine vanwege de steeds voelbaardere spanningen in de betrekkingen met Duitsland.

Bertram Ramsay coördineerde tussen 26 mei en 4 juni 1940 vanuit het Dover Castle de evacuatie uit Duinkerke (Operatie Dynamo) van meer dan 330.000 Britse en Franse soldaten die door de Duitsers in het nauw waren gedreven. Als plaatsvervangend zeestrijdkrachtencommandant plande en leidde hij de succesvolle amfibische landingen in Noord-Afrika (Operatie Torch) en later de invasie van Sicilië (Operatie Husky). Als Naval Commander in Chief van de geallieerde invasievloot was Ramsay verantwoordelijk voor het overzetten van de troepen vanuit Engeland naar Normandië tijdens D-day. Het coördineren van bijna 7.000 vaartuigen was een ongeëvenaarde logistieke prestatie. 

Na de opmars door Frankrijk en België viel de havenstad Antwerpen begin september 1944 onbeschadigd in geallieerde handen. Antwerpen was echter nutteloos zolang de Duitsers de oevers van de Westerschelde, en met name het zwaar gefortificeerde Walcheren, controleerden.

Ramsay was een van de weinige geallieerde bevelhebbers die de strategische urgentie hiervan inzag. Al op 5 september waarschuwde hij Veldmaarschalk Bernard Montgomery dat het openen van de Schelde de absolute topprioriteit moest zijn. Montgomery gaf echter de voorkeur aan de opmars richting Duitsland (Operatie Market Garden) en stelde de aanval op de Schelde uit. Deze vertraging stelde de Duitsers in staat om Walcheren uit te bouwen tot een zwaar verdedigde vesting. Toen het gebrek aan bevoorrading de geallieerde opmars later dat najaar toch deels lam legde, kreeg Ramsay een leidende rol in de planning van Operatie Infatuate.

Ramsay’s aanpak voor Operatie Infatuate rustte op een brute, maar effectieve tactiek:

Inundatie van Walcheren: Om de Duitse verdediging te breken en speciale amfibische voertuigen (zoals de Buffalo’s en Weasels) te kunnen gebruiken, werden de dijken bij Westkapelle, Veere, Vlissingen en fort Rammekens door de RAF gebombardeerd. Walcheren liep grotendeels onder water, wat de Duitsers naar de hoger gelegen delen van het eiland dwong.

Aanval vanuit Drie Richtingen: Op 1 november 1944 coördineerde de marine de aanval. Britse commando’s en troepen landden in Vlissingen vanuit Breskens (Operatie Infatuate I), terwijl een tweede amfibische strijdmacht bij Westkapelle landde (Operatie Infatuate II). Tegelijkertijd vochten Canadese troepen zich over de drassige en zwaar verdedigde Sloedam een weg naar het eiland.

Ondanks bittere weersomstandigheden en zwaar verzet slaagden de landingen. Dankzij Ramsay’s planning werd de haven van Antwerpen op 28 november 1944 geopend voor scheepvaart, wat de logistieke redding betekende voor de geallieerde opmars naar Duitsland.

Bertram Ramsay zou de uiteindelijke overwinning niet meemaken. Op 2 januari 1945 stortte het vliegtuig waar hij in zat neer, kort na het opstijgen vanaf de luchthaven Toussus-le-Noble nabij Parijs. Hij was op weg naar een ontmoeting met Montgomery in Brussel. Ramsay, vier van zijn stafleden en de bemanning van het vliegtuig kwamen daarbij om het leven.  Zijn meesterschap in amfibische oorlogsvoering leeft voort en was mede doorslaggevend voor de bevrijding van Europa en in het bijzonder voor de bevrijding van de Zeeuwse wateren.

De kisten met de 5 omgekomen militairen waaronder, naast Ramsay,  2 stafleden van HMS Odyssey, zijn persoonlijke piloot en een tweede bemanningslid. HMS Odyssey was het hoofdkwartier van de Allied Naval Commander-in-Chief Expeditionary Force (ANCXF), met Ramsay als Commander-in-chief, en bevond zich toen op het terrein van het Château d’Hennemont in Saint-Germain-en-Laye, een buitenwijk van Parijs.
De foto is genomen in de kapel aldaar. Het betreft de “lying in state” of wel staatsopbaring van de 5 omgekomen militairen. De erewacht: De militairen staan in de traditionele Britse marine-houding voor rouw (“Reverse Arms”), met het hoofd gebogen en rustend op de kolf van hun omgekeerde geweer.

HE KNOWS HE AT THE END SHALL LIFE INHERIT